Tradycje adwentowe i zwyczaje ludowe

Tradycje adwentowe i zwyczaje ludowe

Magiczny czas przed Bożym Narodzeniem obfituje w ciekawe zwyczaje. Zapraszamy do zapoznania się z nimi!

Tradycje adwentowe i zwyczaje ludowe
Boże Narodzenie to święta, na które czekają nie tylko dzieci, ale i dorośli. To okres długich ciemnych nocy, kiedy ciemność rozświetlają tysiące świateł, okres radosnego oczekiwania i świątecznego nastroju. Obecne obchody narodzin Jezusa Chrystusa wiążą się z wieloma tradycjami, które opierają się o zwyczaje chrześcijańskie i pogańskie. Jakie zwyczaje są nadal żywe w Republice Czeskiej?

I już mamy adwent

Okres adwentu rozpoczyna się dokładnie 4 tygodnie przed Bożym Narodzeniem, kiedy ludzie przygotowują się do świąt, a dekoracje z ulic i sklepów stopniowo wchodzą także do domów. W pierwszą niedzielę adwentu wielu ludzi zaczyna dekorować domy i piec ciasteczka bożonarodzeniowe, a na miejskich placach rozpoczynają się jarmarki adwentowe i bożonarodzeniowe. W tym roku w Republice Czeskiej największy jarmark adwentowy odbędzie się w Pradze na Rynku Staromiejskim.

Wieńce adwentowe rozświetlą każdy dom

W przeszłości adwent był okresem, w którym ludzie rezygnowali z jedzenia mięsa i oczekiwali na Boże Narodzenie. Dziś niewiele osób przestrzega prawdziwego postu, ale niektóre zwyczaje przetrwały wieki. W czeskich domach najpopularniejszą tradycją adwentu jest posiadanie wieńca adwentowego. Najczęściej jest to wieniec z wiecznie zielonych roślin, takich jak drzewa iglaste lub bluszcz uzupełniony czterema świeczkami. Świeczki służą do symbolicznego odliczania czterech tygodni adwentu. W każdą niedzielę zapala się kolejną świeczkę. Piękny wieniec adwentowy można wykonać własnoręcznie w domu lub kupić na jarmarkach bożonarodzeniowych.

Kwitnące barbórki

Świeże kwiaty w grudniu? Dlaczego nie! Zrywanie barbórek to zwyczaj popularny w Republice Czeskiej, który opiera się na tradycji przedchrześcijańskiej. W dniu świętej Barbary, czyli 4 grudnia, należy odciąć gałązkę z drzewa czereśni lub wiśni. Zabrać ją do domu w ciepłe miejsce, włożyć do wazonu z wodą i pielęgnować tak, jak każdy cięty kwiat. Jeżeli gałązka zakwitnie do Wigilii 24 grudnia, w następnym roku spełnią się wszystkie Państwa życzenia. Dawniej kwitnące gałązki symbolizowały zwycięstwo słońca nad zimą, ponieważ zakwitały w czasie przesilenia zimowego. Dziś jest to już tylko miła pachnąca tradycja.

Mikołaj – zwiastun Bożego Narodzenia

Kolejną tradycją okresu poprzedzającego Boże Narodzenie są obchody dnia św. Mikołaja. Święto przypada na 6 grudnia, ale obchodzone jest już w przeddzień święta. Dawno temu dni nie zaczynały się po północy, ale po zachodzie słońca. Wieczorem więc Mikołaj, anioł i diabeł chodzą po czeskich domach. Grzeczne dzieci wynagrodzi Mikołaj, a diabeł ukarze te złe. Diabeł jest jednak tylko odstraszającym przykładem. Dzieci bowiem zawsze dostaną od Mikołaja (którym najczęściej jest przebrany krewny) drobne prezenty, słodycze. W ostatnich latach zwyczajem stało się, że te trzy nadprzyrodzone istoty odwiedzają nie tylko domy, ale również jarmarki adwentowe lub centra miast. Wieczorem 5 grudnia, po zmroku, można tam spotkać diabły, które wyglądają tak, jakby naprawdę przybyły z prawdziwego piekła, a nie z bajki dla dzieci. Tradycja ta swoimi korzeniami sięga dalekiej przeszłości, do czasów przedchrześcijańskich, kiedy w zimie otwierały się bramy zaświatów.

Święta Łucja i jej przebrania

Dawniej wieczorem, w przeddzień dnia św. Łucji. tj. 13 grudnia chodziły po domach postacie przebrane w białe szaty. Postacie te nazywano „Lucki“ lub „Łucje“. W każdym regionie Łucje wyglądały trochę inaczej. Niektóre były spowite w białe szaty, a na twarzach miały maski przypominające klekoczące bocianie dzioby, inne miały twarze obsypane mąką lub były ubrane na czarno. Kontrolowały, jeśli w domach jest wszystko tak, jak ma być. Obecnie, w niektórych regionach, np. w Czechach Południowych, bardziej jest to zabawa dla małych dziewczynek w wieku około 10 lat, które mogą kolędować, bawić się, a może trochę podroczyć z rodzicami.

Tradycje warto poznać na własnej skórze

Zwyczaje ludowe okresu adwentu najlepiej poznają Państwo w skansenach – muzeach pod gołym niebem. Zapraszamy na przykład do skansenu Veselý Kopec w Czechach Wschodnich. 5 grudnia czeka tu na Państwa Jarmark Przedświąteczny pełen tradycji ludowych i rzemieślników. Następnie mogą Państwo wybrać się do skansenu w Rožnovie pod Radhoštěm na Morawach. 5 grudnia, po południu czeka tu na Państwa i dzieci tradycyjny Wieczór Mikołajkowy. Podczas zwiedzania całego kompleksu prezenty będzie rozdawał Święty Mikołaj! W weekend 11 i 12 grudnia w Rožnovie przeżyją Państwo prawdziwy Jarmark Bożonarodzeniowy. Przez cały dzień będzie można kupić prezenty z szerokiej oferty warsztatów twórców ludowych, obejrzeć pokazy kolędowania, kontrole Łucji i diabłów, a w części Wieś Wołoska obejrzeć wszystkie wystawy, które w ten weekend ożyją. Poczują Państwo, jakby cofnęli się w czasie o dobre 150 lat.